වකුගඩු රෝගය යනු ලෝක ජනගහනයෙන් 10% කට පමණ බලපාන පොදු ගැටළුවකි.
වර්තමානයේ ශ්රී ලාංකික ජනතාවගේ ප්රධානම සෞඛ්ය ගැටලුවක් බවට පත් වී ඇත්තේ වකුගඩු රෝගයයි උතුරු මැද පළාතේ මෙන්ම සෙසු කෘෂි කාර්මික ශුෂ්ක ප්රදේශවලට ද මෙම රෝගය ව්යාප්ත වී ඇත.
වකුගඩු කුඩා නමුත් බලවත් බෝංචි හැඩැති අවයව බොහෝ වැදගත් කාර්යයන් ඉටු කරයි.
අපද්රව්ය නිෂ්පාදන පෙරීම, රුධිර පීඩනය නියාමනය කරන හෝමෝන මුදා හැරීම, ශරීරයේ තරල සමතුලිත කිරීම, මුත්රා නිපදවීම සහ තවත් බොහෝ අත්යවශ්ය කාර්යයන් සදහා ඔවුන් වගකිව යුතුය.
මෙම අත්යවශ්ය අවයව වලට හානි වීමට විවිධ ක්රම තිබේ.
දියවැඩියාව සහ අධි රුධිර පීඩනය වකුගඩු රෝග සඳහා වඩාත් පොදු අවදානම් සාධක වේ. කෙසේ වෙතත්, තරබාරුකම, දුම්පානය, ජාන විද්යාව, ස්ත්රී පුරුෂ භාවය සහ වයස ද අවදානම වැඩි කළ හැකිය.
පාලනයකින් තොරව රුධිරයේ සීනි සහ අධි රුධිර පීඩනය වකුගඩු වල රුධිර වාහිනී වලට හානි කරයි, ප්රශස්ත මට්ටමින් ක්රියා කිරීමේ හැකියාව අඩු කරයි.
වකුගඩු නිසි ලෙස ක්රියා නොකරන විට, ආහාර වලින් අපද්රව්ය ඇතුළුව රුධිරයේ අපද්රව්ය ගොඩ නගයි.
එමනිසා, වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින් විශේෂ ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම අවශ්ය වේ.
ආහාර හා වකුගඩු රෝග
වකුගඩු හානිවීමේ මට්ටම අනුව ආහාර සීමාවන් වෙනස් වේ.
නිදසුනක් වශයෙන්, වකුගඩු රෝගයේ මුල් අවධියේ සිටින පුද්ගලයින්ට වකුගඩු අකර්මන්යතාවයට වඩා වෙනස් සීමාවන් ඇත, එය අවසාන අදියර වකුගඩු රෝගය (ESRD) හැඳින්වේ.
ඔබට වකුගඩු රෝගයක් ඇත්නම්, ඔබේ සෞඛ්ය සේවා සැපයුම්කරු ඔබේ පුද්ගලික අවශ්යතා සඳහා හොඳම ආහාරය තීරණය කරයි.
දියුණු වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන බොහෝ දෙනෙකුට, රුධිරයේ ඇති අපද්රව්ය ප්රමාණය අඩු කිරීමට උපකාරී වන වකුගඩු හිතකාමී ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම වැදගත් වේ.
මෙම ආහාරය බොහෝ විට වකුගඩු ආහාරයක් ලෙස හැඳින්වේ.
තව දුරටත් හානිය වළක්වා ගැනීමට වකුගඩු ක්රියාකාරිත්වය වැඩි කිරීමට එය උපකාරීවේ.
ආහාර සීමාවන් වෙනස් වුවද, වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන සියලුම පුද්ගලයින් පහත සඳහන් පෝෂ්ය පදාර්ථ සීමා කිරීම සාමාන්යයෙන් නිර්දේශ කෙරේ:
- සෝඩියම්: සෝඩියම් බොහෝ ආහාර වල දක්නට ලැබෙන අතර මේස ලුණු වල ප්රධාන අංගයකි. හානියට පත් වකුගඩු වලට අතිරික්ත සෝඩියම් පෙරීමට නොහැකි වන අතර එහි රුධිර මට්ටම ඉහළ යයි. දිනකට සෝඩියම් මිලිග්රෑම් 2,000 ට වඩා සීමා කිරීම බොහෝ විට නිර්දේශ කෙරේ.
- පොටෑසියම්: පොටෑසියම් ශරීරයේ තීරණාත්මක කාර්යභාරයක් ඉටු කරයි, නමුත් වකුගඩු රෝග ඇති අයට පොටෑසියම් සීමා කිරීම අවශ්ය වන්නේ අධික රුධිර මට්ටම වළක්වා ගැනීම සඳහා ය. පොටෑසියම් දිනකට මිලිග්රෑම් 2,000 ට වඩා අඩු කිරීම සාමාන්යයෙන් නිර්දේශ කෙරේ.
- පොස්පරස්: හානියට පත් වකුගඩු වලට බොහෝ ආහාරවල ඛනිජයක් වන අතිරික්ත පොස්පරස් ඉවත් කළ නොහැක. ඉහළ මට්ටම් ශරීරයට හානි කළ හැකි බැවින් බොහෝ රෝගීන් තුළ ආහාර පොස්පරස් දිනකට මිලිග්රෑම් 800-1,000 ට අඩු වේ.
ප්රෝටීන් යනු වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට සීමා කළ යුතු තවත් පෝෂ්ය පදාර්ථයකි, මන්ද ප්රෝටීන් පරිවෘත්තීය ක්රියාවලියෙන් අපද්රව්ය ඉවත් කළ නොහැකි වකුගඩු මගින් ඉවත් කළ නොහැක.
කෙසේ වෙතත්, අවසාන අවධියේ වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන අයට, රුධිරය පෙරීම හා පිරිසිදු කිරීම සඳහා ප්රතිකාරයක් වන අතර, වැඩි ප්රෝටීන් අවශ්යතා ඇත.
වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන සෑම පුද්ගලයෙකුම වෙනස් වේ, එබැවින් ඔබේ සෞඛ්ය සේවා සැපයුම්කරු සමඟ ඔබේ ආහාර අවශ්යතා ගැන කතා කිරීම වැදගත් වේ.
වාසනාවකට මෙන්, බොහෝ රසවත් හා සෞඛ්ය සම්පන්න විකල්ප පොස්පරස්, පොටෑසියම් සහ සෝඩියම් අඩුය.
වකුගඩු ආබාධ සහිත පුද්ගලයින් සඳහා සුදුසු ආහාර වර්ග
1. වට්ටක්කා
වට්ටක්කා යනු විටමින් සී, විටමින් කේ සහ බී විටමින් ෆෝලේට් ඇතුළු බොහෝ පෝෂ්ය පදාර්ථ අඩංගු පෝෂ්යදායී එළවළු වර්ගයකි.
එය ඉන්ඩොල්ස් වැනි ප්රති-ගිනි අවුලුවන සංයෝගවලින් සහ විශිෂ්ට තන්තු ප්රභවයකින් පිරී ඇත.
අඩු පොටෑසියම් අතුරු කෑමක් සඳහා අර්තාපල් වෙනුවට පොඩි කළ වට්ටක්කා භාවිතා කළ හැකිය.
2. බ්ලූබෙරීස්
බ්ලූබෙරීස් පෝෂ්ය පදාර්ථ වලින් පිරී ඇති අතර ඔබට ආහාරයට ගත හැකි හොඳම ප්රතිඔක්සිකාරක ප්රභවයන්ගෙන් එකකි.
විශේෂයෙන් මෙම මිහිරි බෙරි වල ඇන්තොසියානින් නම් ප්රතිඔක්සිකාරක අඩංගු වන අතර එමඟින් හෘද රෝග, ඇතැම් පිළිකා, සංජානන පරිහානිය සහ දියවැඩියාව වලින් ආරක්ෂා විය හැකිය.
සෝඩියම්, පොස්පරස් සහ පොටෑසියම් අඩු බැවින් වකුගඩු හිතකාමී ආහාර වේලක් සඳහා ඔවුන් අතිවිශිෂ්ට එකතු කිරීමක් කරයි.
3. සී බාස්
සී බාස් යනු ඔමේගා -3 ලෙස හඳුන්වන ඇදහිය නොහැකි තරම් සෞඛ්ය සම්පන්න මේද අඩංගු උසස් තත්ත්වයේ ප්රෝටීනයකි.
ඔමේගා -3 දැවිල්ල අඩු කිරීමට උපකාරී වන අතර සංජානන පරිහානිය, මානසික අවපීඩනය සහ කාංසාව ඇතිවීමේ අවදානම අඩු කිරීමට උපකාරී වේ.
සියලුම මසුන් පොස්පරස් ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර, මුහුදු බාස්හි අනෙකුත් මුහුදු ආහාර තේරීම් වලට වඩා අඩු ප්රමාණයක් අඩංගු වේ.
කෙසේ වෙතත්, පොස්පරස් මට්ටම පාලනය කර ගැනීම සඳහා කුඩා කොටස් පරිභෝජනය කිරීම වැදගත් වේ.
4. රතු මිදි
රතු මිදි රසවත් පමණක් නොව, කුඩා පැකේජයක් තුළ පෝෂණ ටොන් එකක් ද ලබා දෙයි.
රතු මිදි වල විටමින් සී ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර ෆ්ලේවනොයිඩ්ස් නම් ප්රතිඔක්සිකාරක අඩංගු වන අතර ඒවා දැවිල්ල අඩු කරන බව පෙන්වා දී ඇත.
මීට අමතරව, රතු මිදි වල රෙස්වෙටරෝල් ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර එය ෆ්ලේවනොයිඩ් වර්ගයක් වන අතර එය හෘද සෞඛ්යයට ප්රයෝජනවත් වන අතර දියවැඩියාව හා සංජානන පරිහානියෙන් ආරක්ෂා වේ.
5. බිත්තර සුදු මද
බිත්තර කහ මදය ඉතා පෝෂ්යදායී වුවද ඒවායේ ඉහළ පොස්පරස් ප්රමාණයක් අඩංගු වන අතර බිත්තර සුදු මද වකුගඩු ආහාර වේලක් අනුගමනය කරන අයට වඩා හොඳ තේරීමක් කරයි.
බිත්තර සුදු මද උසස් තත්ත්වයේ වකුගඩු හිතකාමී ප්රෝටීන් ප්රභවයක් සපයයි.
ඩයලිසිස් ප්රතිකාර ලබන පුද්ගලයින් සඳහා ඔවුන් විශිෂ්ට තේරීමක් වන බැවින් ඔවුන්ට වැඩි ප්රෝටීන් අවශ්යතා ඇති නමුත් පොස්පරස් සීමා කළ යුතුය.
6. සුදුළූණු
වකුගඩු ආබාධ ඇති පුද්ගලයින්ට ලුණු එකතු කිරීම ඇතුළුව ආහාරයේ ඇති සෝඩියම් ප්රමාණය සීමා කිරීමට උපදෙස් දෙනු ලැබේ.
සුදුළූණු ලුණු සඳහා රසවත් විකල්පයක් සපයන අතර පෝෂණ ප්රතිලාභ ලබා දෙන අතර දීසි වලට රසය එක් කරයි.
එය මැංගනීස්, විටමින් සී සහ විටමින් බී 6 හොඳ ප්රභවයක් වන අතර ප්රති-ගිනි අවුලුවන ගුණ ඇති සල්ෆර් සංයෝග අඩංගු වේ.
7. ඔලිව් තෙල්
ඔලිව් තෙල් මේදය හා පොස්පරස් රහිත සෞඛ්ය සම්පන්න ප්රභවයක් වන අතර එය වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන අයට හොඳ විකල්පයක් වේ.
දියුණු වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ට නිරන්තරයෙන් බර තබා ගැනීමට අපහසු වන අතර ඔලිව් තෙල් වැනි සෞඛ්ය සම්පන්න, අධික කැලරි සහිත ආහාර වැදගත් වේ.
ඔලිව් තෙල්වල ඇති මේදයෙන් බහුතරය ඔලෙයික් අම්ලය ලෙස හඳුන්වන මොනොසැටරේටඩ් මේදය වන අතර එය ප්රති-ගිනි අවුලුවන ගුණ ඇත.
එපමණක්ද නොව, අධික උෂ්ණත්වවලදී මොනොසැටරේටඩ් මේද ස්ථායී වන අතර ඔලිව් තෙල් ආහාර පිසීම සඳහා සෞඛ්ය සම්පන්න තේරීමක් කරයි.
8. ගෝවා
ගෝවා කුරුස එළවළු පවුලට අයත් වන අතර විටමින්, ඛනිජ සහ බලවත් ශාක සංයෝග වලින් පිරී ඇත.
එය විටමින් K, විටමින් සී සහ බොහෝ බී විටමින් වල හොඳ ප්රභවයකි.
තවද, එය නිත්ය බඩවැල් චලනයන් ප්රවර්ධනය කිරීමෙන් සහ මළපහ සඳහා තොග එකතු කිරීමෙන් ඔබේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය නිරෝගීව තබා ගන්නා තන්තු වර්ගයක් වන ද්රාව්ය තන්තු සපයයි.
9.සම නැති කුකුල් මස්
වකුගඩු ආබාධ ඇති සමහර පුද්ගලයින්ට සීමිත ප්රෝටීන් ප්රමාණයක් අවශ්ය වුවද ශරීරයට ප්රමාණවත් තරම් උසස් තත්ත්වයේ ප්රෝටීන ප්රමාණයක් ලබා දීම සෞඛ්යයට අත්යවශ්ය වේ.
සම නැති කුකුල් මස් පියයුරු වල සම මත ඇති කුකුළු මස් වලට වඩා පොස්පරස්, පොටෑසියම් සහ සෝඩියම් අඩංගු වේ.
කුකුළු මස් සඳහා සාප්පු යාමේදී, නැවුම් කුකුළු මස් තෝරාගෙන පෙර සූදානම් කළ බැදපු කුකුල් මස් වලක්වා ගන්න, මන්ද එහි විශාල සෝඩියම් සහ පොස්පරස් අඩංගු වේ.
10.බෙල් පෙපර්
බෙල් පෙපර් වල ආකර්ෂණීය පෝෂ්ය පදාර්ථ ප්රමාණයක් අඩංගු වන නමුත් අනෙකුත් එළවළු මෙන් නොව පොටෑසියම් අඩුය.
මෙම දීප්තිමත් වර්ණ ගම්මිරිස්වල ප්රබල ප්රතිඔක්සිකාරක විටමින් සී පටවා ඇත.
ඇත්ත වශයෙන්ම, එක් කුඩා රතු බෙල් පෙපර් (ග්රෑම් 74) විටමින් සී නිර්දේශිත ප්රමාණයෙන් 158% ක් අඩංගු වේ.
ප්රතිශක්තිකරණ ක්රියාකාරිත්වය සඳහා වැදගත් පෝෂ්ය පදාර්ථයක් වන විටමින් ඒ සමඟ ඒවා පටවා ඇති අතර එය බොහෝ විට වකුගඩු රෝගයෙන් පෙළෙන පුද්ගලයින්ගේ සම්මුතියකට ලක් වේ.
11.ළූණු
වකුගඩු ආහාරයට සෝඩියම් රහිත රසය ලබා දීම සඳහා ළූණු විශිෂ්ටයි.
ලුණු අඩු කිරීම බොහෝ රෝගීන්ට අපහසු විය හැකි අතර රසකාරක ලුණු විකල්ප සොයා ගැනීම අත්යවශ්ය වේ.
සුදුළූණු සහ ඔලිව් තෙල් සමඟ ළූනු සාස්පාන් කිරීම ඔබේ වකුගඩු සෞඛ්යයට හානියක් නොවන පරිදි පිඟානට රසය එක් කරයි.
එපමණක්ද නොව, ළූණු වල විටමින් සී, මැන්ගනීස් සහ බී විටමින් ඉහළ මට්ටමක පවතින අතර ප්රයෝජනවත් බඩවැල් බැක්ටීරියා පෝෂණය කිරීමෙන් ඔබේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය නිරෝගීව තබා ගැනීමට උපකාරී වන පූර්ව ප්රතිජීවක තන්තු අඩංගු වේ.
12. රාබු
රාබු යනු වකුගඩු ආහාරයකට සෞඛ්ය සම්පන්න එකතු කිරීමක් වන හැපෙනසුළු එළවළු ය.
මෙයට හේතුව ඒවා පොටෑසියම් සහ පොස්පරස් ඉතා අඩු නමුත් වෙනත් බොහෝ වැදගත් පෝෂ්ය පදාර්ථවල ඉහළ මට්ටමක පැවතීමයි.
රාබු යනු විටමින් සී හි ප්රතිඔක්සිකාරකයක් වන අතර එය හෘද රෝග හා ඇසේ සුද ඉවත් කිරීමේ අවදානම අඩු කරන බව පෙන්වා දී ඇත.
මීට අමතරව, ඔවුන්ගේ ගම්මිරිස් රසය අඩු සෝඩියම් දීසි වලට රසවත් එකතු කිරීමක් කරයි.
13. අන්නාසි
දොඩම්, කෙසෙල් සහ කිවි වැනි නිවර්තන පලතුරු වල පොටෑසියම් ඉතා ඉහළය.
වාසනාවකට මෙන්, අන්නාසි වකුගඩු ආබාධ ඇති අයට මිහිරි, අඩු පොටෑසියම් විකල්පයක් කරයි.
තවද, අන්නාසි වල තන්තු, බී විටමින්, මැන්ගනීස් සහ බ්රොමේලයින් බහුලව අඩංගු වන අතර එය දැවිල්ල අඩු කිරීමට උපකාරී වන එන්සයිමයකි.
