වත්මන් සමාජයේ සෙම් රෝගවලින් පීඩා විදින්නෝ අපමණය. මෙසේ සෙම් රෝග ඇති වීමට මුල් වන කරුණු අතර බාහිරින් ශරීරගත වන විෂබීජ වර්ග නිසා සෙම නරක් වීම එක් හේතුවක් වන අතර, ශරීර අභ්යන්තරයේම ඇති වන දෝෂ දුශ්යතා ඇතුලු නොයෙක් විෂමතා ද ප්රධාන කාරණා වශයෙන් සැලකේ. ශරීර අභ්යන්තරයට බාහිරින් ඇතිවන ඇතුළු වන විෂ අණු සහ ශරීර අභ්යන්තරයේම හටගන්නා විෂ වර්ග වලට විරුද්ධව සෙම සටන් කරයි. සෙම්ප්රතිශ්යා වෛරස උණත් එසේ මාරන්තික විෂකි. නමුත් දින කීපයක් හෝ ඇතුලත සෙම ප්රකෝප වී සටක් කර එම විෂ මැඩ හෙළීමේ ප්රතිශක්තිජනක හැකියාවක් සෙම් ධාතුවේ පවතී.
මෙසේ මැරුණු විෂ සෛල සහ ශ්ලේශ්මල පටල දූෂිත පරිසර ආශ්රයෙන් ශරීර ගත වන වෙනත් ආගන්තුක බාහිර විෂමතාද සම්මිශ්රව තව දුරටත් නරක් වූ විෂ සහිත දියර සෙම ස්පර්ශ වීම හේතුකොට නාසා ග්රන්ථි ඉදිමීම නිසා ඇතිවන හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා, දාහය, කිවිසුම් යාමෙන් ඇතිවන පීඩනය නිසා කර්ණනාල ගතවන දියර සෙම නරක් වීම නිසා හට ගන්නා කර්ණශූල, කන්වලින් සැරව ගැලීම, දුර්ගන්ධය, සොටු දිය ගැලීම. ඇස් රතු වී කබ කදුළු ගැලීම, උගුර රිදීම, කැසීම, වේගවත් නාඩිය, උණ, මන්දාග්නිය සහ තවත් උර්ධවගත, උභයගත උපද්රව රාශියක් ඇති කරන ප්රතිශ්යාව ඉතා අනතුරුදායක රෝග අවස්ථාවකි.
සෙම් ප්රතිශ්යාව වැළදී විට සෙම පැසවා නිසි පරිදි ඒවා ඉවත්ව යන තුරු ස්නානය යෝග්ය නොවේ. වෛරසයට විරුද්ධ ශාරීරික ප්රතිශක්ති වර්ධනය සදහා අමු ඉගුරු, කොත්තමල්ලි තම්බා කීප වරක් බීම සුදුසුයි. සෙම් කෝපය වැඩිනම් කොත්තමල්ලි බැද පියලි කර 20g, වියළි ඉගුරු 15g, මදක් තලා වතුර පත අට එකට සිද පෙරා උදේ සවස දෙවේලට පානය කළ යුතුය. ඊටම නවරත්න කල්කය මදටිය ඇට 1- 2 ප්රමාණයට දියකර බොන්න. සෙම සමනයවේ.
ප්රතිශ්යාව සමග උණ ඇතිවීම බොහෝ විට සිදුවේ. එවැනි අවස්ථා වල උණ සහ සෙම් ප්රතිශ්යාව යන ද්ර්කම මැඩපැවැත්වීමට ප්රතිකාර යෙදිය යුතුයි. ප්රතිශ්යා උණෙහි දී පළමුවෙන්ම වියළි ඉගුරු, කොත්තමල්ලි, වියළි තිප්පිලි කරල් සුදුසු අනුපාතයට ගෙන මදක් කබලේ බැද මදක් තලාගෙන අවශ්ය ප්රමාණයට වතුර ටිකක් ලිප තබා උතුරන විට ඉහත බෙහෙත් මිශ්ර කර හැලිය වසා හොදින් තැම්බීමට හැර පසුව බීමට අවශ්ය ප්රමාණය අරං තබා නැවත වසා උතුරුවා හැලිය බිම තබා මුහුණට හොදින් දුම් වදින සේ දුම් හැලියට සෑහ්ර්න උසකින් නැමී සිට හිස සහ හැලිය වැසෙන සේ රෙද්දකින් වසා පොරවා මුහුණ පා සිට මුට්ටියේ දුම මුහුණට හොදින් ස්පර්ශ වන ආකාරයට ටික ටික පහත් වෙමින් මුහුණ බදුනට ලංකර දුම් අල්ලන්න.
මෙය ඉතාම ප්රවේශමෙන් කළ යුතුයි. විෂ අණු විනාශ කිරීම සදහා ආයුර්වේදයේ එන අගනා භෞතචිකිත්සා ක්රමයකි. මෙහෙ සදහන් සියලු ප්රතිකාර කුඩා දරුවන්ට කිරීමේදී වෛද්ය උපදෙස් නිමැතිව නොකල යුතුයි. එසේ ආරක්ෂාව සහිතව වෙදු පෑමෙන් පසු කළ යුත්තේ සෑදූ ඔසු පැන් කොටස සුදුසු පමණට කීප වරක් පානය කිරීමයි. අනුපානයට ගන්නේ සීනිය.
තවද දෙහි, දොඩම්, නාරං, යකිනාරං, පඹුරු ආදී පස් පැගිරි කොළ තම්බා දුම් ඇල්ලීම ද සෙම්ප්රතිශ්යාවට අගනා ප්රතිකාරයකි.
සම්මානලාභී විද්යාපති වෛද්ය කීර්ති පණ්ඩිතර. මු. ධර්මදාස රන්පත වෙද මහතා
උපුටා ගැනීමකි.
